Naszym pierwszym przykładem będą zwizualizowane dane biometryczne przedstawione na rys. 3.9.
Pierwszą rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę przed rozpoczęciem konsultacji, jest ocena jakości zapisu (patrz wyżej). W Sektorze 4 obserwujemy zapis EKG o wystarczająco wysokiej jakości, co pozwala wyciągać wnioski dla całego raportu.
Jeśli zapis EKG nie nadaje się do analizy, natychmiast poinformuj respondenta, że nie będziesz w stanie przeprowadzić pełnej konsultacji na podstawie raportu!
Drugą rzeczą, na którą zalecamy zwrócić uwagę, są dane antropometryczne (Sektor 2). Widzimy: wiek 31 lat, płeć żeńska, masa ciała 50 kg, wzrost 1.63 m. Wskaźnik masy ciała (BMI) można obliczyć ≈ 18.8. Wartość BMI to dość istotna informacja (Tabela 3.1), która może być przydatna podczas konsultacji.
Tabela 3.1. Wskaźnik masy ciała i jego ocena
| Wskaźnik masy ciała | Zależność między masą ciała a wzrostem danej osoby |
| 16 lub mniej | Wyraźny niedobór masy ciała |
| 16–18.5 | Niedobór masy ciała |
| 18.5–25 | Norma |
| 25–30 | Nadmiar masy ciała |
| 30–35 | Otyłość, stopień 1 |
| 35–40 | Otyłość, stopień 2 |
| 40 lub więcej | Otyłość, stopień 3 |
Przypominamy, jak oblicza się BMI: BMI = m / h², gdzie m to masa ciała (kg), a h to wzrost (m)
Teraz można przejść do opisu raportu.
Nie chcemy narzucać Ci żadnego modelu konsultacji! Możesz najpierw przejść przez cały raport, a dopiero potem zwrócić uwagę respondenta na stronę „Cardio domain”, wiążąc zawarte tam informacje z wynikami opisanymi w odpowiednich rozdziałach raportu.
Możesz prowadzić konsultację na podstawie raportu równolegle z odwoływaniem się do tej strony w CleverView.
Możesz też zbudować plan konsultacji według innej logiki.
W niniejszym podręczniku podajemy jedynie przykłady wzajemnych powiązań między informacjami przedstawionymi w raporcie a zilustrowanymi na stronie „Cardio domain” programu CleverView, a także przykłady interpretacji wykresów tej strony jako uzupełnienia raportu.
Rozdział 3 raportu jest najściślej związany ze stroną „Cardio domain”. Dwa diagramy z Rozdziału 3 raportu respondenta, którego dane pierwotne posłużyły nam jako pierwszy przykład, przedstawiono na rys. 3.11. Do oceny stanu psychoemocjonalnego respondenta i jego indywidualnej reakcji na stres te diagramy mają największe znaczenie.
Rys. 3.11. Diagramy z Rozdziału 3 raportu: a – funkcjonalny typ zabezpieczenia zdolności do pracy; b – stany funkcjonalne respondenta w trakcie wykonywania zadań testowych
Zacznijmy od diagramu „Funkcjonalny typ zabezpieczenia zdolności do pracy” (rys. 3.11a). Zwróć uwagę na dość wysoką pozycję na skali „Poziom stresu”, pozycję graniczną między „niską” a „dobrą” na skali „Wydajność pracy” oraz niebieski kolor wypełnienia znacznika pozycji respondenta na diagramie. Na diagramie „Stany funkcjonalne respondenta w trakcie wykonywania zadań testowych” intensywność stanu psychoemocjonalnego podczas testowania w Stressonika oraz jego dynamika są już przedstawione w kategoriach określonych stanów funkcjonalnych (rys. 3.11b). Diagram wyraźnie pokazuje, że w 2-minutowych okresach proponowanego odpoczynku respondent był w stanie powrócić do stanu adekwatnego do warunków testu w tych momentach. Na krzywej CIG strony „Cardio domain” (rys. 3.12) ta dynamika znajduje jedynie potwierdzenie: podczas wszystkich okresów testów poznawczych respondent znajdował się w stanie stresu, o czym świadczy obniżenie CIG lub wzrost tętna (segmenty różowe i czerwone), natomiast w okresach odpoczynku (segmenty niebieskie) wzrasta. Zwróć uwagę, że zarówno stany napięcia, jak i odpoczynku są dość stabilne: odstępy RR, z wyjątkiem okresu StroopTest1, gdzie widoczny jest gwałtowny wzrost tętna (odstęp RR = 0.51 s, co odpowiada tętnu = 117.6 bpm), wahają się w przybliżeniu w tym samym zakresie (rys. 3.11b). Aby zrozumieć różnicę między mobilnością a stabilnością rytmu serca, porównajmy rys. 3.2 i 3.11b.
Rys. 3.12. Wzajemna zależność wykresów Sektora 5 i Sektora 8, jeśli na tym drugim wyświetlane są wartości tętna
Zdolność do powrotu do stanu względnego odpoczynku (pamiętajmy, że „
odpoczynek to tylko sen”) po napięciu to niezwykła cecha danej osoby, świadcząca o braku przewlekłego stresu i/lub równowadze układu współczulnego i przywspółczulnego. Nieprzypadkowo kolor wypełnienia pozycji respondenta na diagramie „Funkcjonalny typ zabezpieczenia zdolności do pracy” jest niebieski. Rys. 3.12c, odzwierciedlający dynamikę intensywności relaksacji, tylko podkreśla to, co opisano powyżej. Twoje rozważania na temat tętna można poprzeć danymi Sektora 3, jeśli dane HRV danego etapu testu zostaną wyświetlone w prawej kolumnie (rys. 3.13). Na rysunku dane tętna są wyróżnione czerwonym paskiem; dane powyżej niego, już w postaci cyfrowej, potwierdzają nasze obserwacje.
Rys. 3.13. Wskaźniki HRV: a – etap kontrolowanego wolnego oddychania z otwartymi oczami; b – etap testu szybkości naciskania; c – etap testu Stroopa 1; d – pierwszy etap odpoczynku; e – etap tabeli Schulte 3; f – etap treningowy testu kolorów z nazwami owoców i warzyw; g – etap wykonywania testu kolorów z nazwami owoców i warzyw.
Trzeci diagram Rozdziału 3 raportu odzwierciedla styl poznawczy respondenta (rys. 3.14a). Pozycja badanej osoby mieści się w strefie „Styl wolny, niedokładny”. Przypomnijmy, że podczas wykonywania testów nasz uczestnik znajdował się w stanie stresu. Pozwala to wnioskować, że ten stan nie jest najbardziej produktywny dla jego aktywności poznawczej. Metody pracy w trybie awaryjnym czy burzy mózgów nie są jego żywiołem.
Rys. 3.14. Wykresy z Rozdziałów 3 i 4 raportu: a – diagram stylu poznawczego; wskaźniki siły (b), ruchliwości (c) i równowagi (d) układu nerwowego
Można przypuszczać, że wyniki przedstawione w Rozdziale 4 raportu – „Właściwości układu nerwowego” (rys. 3.14a,b,c) – znajdują odzwierciedlenie we wzorcu CIG: zdolność do długotrwałego utrzymywania takiego stanu funkcjonalnego jak stres na tym samym poziomie – siła układu nerwowego; zdolność do szybkiego przełączania się ze stanu stresu do stanu „napięcia pulsowego” – ruchliwość; wystarczająco szerokie pasmo wahań odstępów RR, a także niektóre wskaźniki HRV (np. SD1/SD2) – równowaga.
Oprócz raportu respondentowi można też przekazać inne spostrzeżenia.
1. Już podczas testowania było widać, jak respondent emocjonalnie zareagował na ostatni test. Na rys. 3.12b etap ten jest wyróżniony czerwonym segmentem wyraźnie niższym niż pozostałe fragmenty CIG, co potwierdza zaangażowanie badanej osoby w proces wykonywania powierzonych zadań. Wyróżnienie chmury rozkładu odstępów RR w Sektorze 7 dla tego etapu (jasnozielona) w porównaniu z zadaniem wolnego oddychania (niebieska), modelującym stan odpoczynku, wyraźnie pokazuje, że chmura ostatniego testu znajduje się zdecydowanie niżej i zajmuje mniejszą powierzchnię (rys. 3.15a). Takie położenie i kształt wskazują na aktywność układu współczulnego, która przejawia się wzrostem tętna i spadkiem HRV.
Rys. 3.15. a – wykres rozrzutu (Sektor 7); wskaźniki raportu: koncentracja uwagi (b), elastyczność poznawcza (c) i wysiłek wolicjonalny (d)
Jednocześnie, teraz już w konkretnych liczbach (rys. 3.15b,c), wskaźniki funkcji poznawczych są poniżej wartości średnich. Zaangażowanie w ostatni test nie wpłynęło więc na ogólną ocenę tych wskaźników ani na wysiłki zmierzające do przezwyciężenia czynnika zmęczenia pod koniec testu (rys. 3.15d). Wcześniej stwierdzono już, że stan stresu nie jest najlepszy dla wydajności pracy respondenta. Nawet na pozytywnym tle emocjonalnym styl pracy pod wpływem stresu bardziej przypomina rozgorączkowanie.
Wskaźniki funkcji poznawczych nie są obliczane na podstawie jednego testu. Należy o tym pamiętać, oceniając przejawy zmian autonomicznych podczas wykonywania dowolnego konkretnego etapu w Stressonika.
2. Dość istotnym etapem są pierwsze dwa zadania kontrolowanego wolnego oddychania. W podrozdziale 3.1 tego rozdziału omówiono już znaczenie tej próby funkcjonalnej. Dlatego warto omówić z respondentem dane etapów „BreathOE” i „BreathCE”. Aktywuj w Sektorze 1 etap z otwartymi oczami (OE) (rys. 2.3b), zaznacz (analogicznie do przykładu z rys. 2.5b, lecz w Sektorze 5) ten etap na CIG, a w Sektorze 7 aktywuj etapy „BreathOE”, „Koster1” i „Temperament” (rys. 3.16).
W Sektorze 5 zaznaczony jest zakres czasu 1 min (rys. 3.16a). Na krzywej CIG widocznych jest 9 fal sinusoidalnych oscylacji odstępów RR, czyli 9 na minutę. Taki kształt wskazuje, że oscylacje te zachodziły zgodnie z ruchami oddechowymi. Na spektrogramie w takich przypadkach wyraźnie widoczny jest pik, którego wartość częstotliwości odpowiada liczbie fal na kardiointerwalogramie (rys. 3.16b). Sprawdźmy: częstotliwość piku wynosi 0.152 Hz, co po przeliczeniu na liczbę na minutę daje 0.152 * 60 = 9.1. Pamiętamy, że zgodnie z instrukcją respondent miał oddychać z częstością 6 ruchów oddechowych na minutę. Ten sam wzorzec zaobserwowano na etapie z zamkniętymi oczami – „BreathCE”. Jest tu temat do dyskusji: dlaczego respondent oddychał z inną częstością. Być może nie zrozumiał instrukcji, z powodu dyskomfortu lub z innej przyczyny; być może praktyki oddechowe nie są dla tego respondenta odpowiednim narzędziem treningowym do osiągania stanu relaksacji.
Rys. 3.16. Etap „BreathOE” na stronie „Cardio domain” przygotowanej do konsultacji
Tak czy inaczej, na CIG wyraźnie widoczna jest arytmia oddechowa, czyli zgodność zmian wartości odstępów RR z fazami oddychania: wdech/wydech. Taka zgodność częściej obserwowana jest w stanie odpoczynku, dlatego kształt (chmurę) rozkładu odstępów RR w Sektorze 7 (kolor niebieski) można przyjąć jako stan porównawczy dla innych etapów, na przykład okresu odpoczynku (jasnozielony) i etapu „Temperament” (fioletowy), któremu najczęściej towarzyszy maksymalna aktywność układu współczulnego (rys. 3.16c).
3. Teraz można bardziej szczegółowo rozpatrzyć pierwszy etap odpoczynku (rys. 3.17). Na CIG (pamiętamy, że etap ten trwa 2 min) widoczne są oznaki arytmii oddechowej, choć nie tak uporządkowane jak podczas etapu „BreathOE” (rys. 3.17a). Fakt, że na tym etapie nie ma wyraźnego związku między oddychaniem a oscylacjami odstępów RR, potwierdza również brak wyraźnego piku na spektrogramie (rys. 3.17b). Jednak „chmura” rozkładu odstępów RR (jasnozielona) niemal dokładnie pokrywa się z chmurą okresu kontrolowanego oddychania. Można wnioskować, że w tym czasie respondent znajdował się w stanie względnego odpoczynku, o czym już wspomniano, omawiając raport.
Rys. 3.17. Etap „Koster1” na stronie „Cardio domain” przygotowanej do konsultacji
Na podstawie pierwszego przykładu można sformułować jeszcze jedną, mocno podkreśloną uwagę: Stressonika nie ocenia poziomu inteligencji, a niskie wskaźniki funkcji poznawczych nie są powodem do wyciągania radykalnych i jednoznacznych wniosków. Baza danych, na której zbudowane są skale wskaźników w raporcie, to zakres wartości prawidłowych! Zadanie Stressonika: ocena stanu funkcjonalnego człowieka, ryzyka wypalenia, zdolności do wykonywania zadań poznawczych w warunkach stresu, identyfikacja indywidualnych cech reakcji człowieka w stanie napięcia emocjonalnego, dostarczenie obiektywnych danych do samopoznania, ukazanie człowiekowi mocnych i słabych właściwości funkcjonowania jego organizmu, opracowanie strategii optymalnego wykonywania zadań w pracy i w życiu codziennym oraz przywrócenie równowagi wewnętrznych mechanizmów decydujących o jakości naszego życia.
Mamy nadzieję, że pierwszy przykład okazał się wystarczająco pomocny w zrozumieniu filozofii, jaka przyświeca Stressonika.
